previous pauseresume next

دانستنی هایی در مورد دیابت

 دیابت چیست؟دیابت نوعی بیماری است که در آن مقدار قند خون فرد مبتلا به طور مداوم زیاد است. افزایش قندخون دو علت می تواند داشته باشد: یا لوزالمعده قادر نیست به مقدار کافی انسولین ترشح کند و یا سلول های بدن نمیتواند به انسولین ترشح شده پاسخ داده و قند خون را مصرف نمایند. انسولین هورمونی است که توسط لوزالمعده در بدن تولید می شود و باعث می شود قند یا به عبارتی انرژی حاصل از مصرف غذاها در بدن مورد استفاده قرار گیرد. در بدن یک فرد سالم،کربوهیدرات ها (قندها) در روده کوچک به گلوکز (نوعی غذا) و دیگر قندهای ساده تبدیل می شوند. سپس گلوکز از روده کوچک به جریان خون وریدی وارد می شوند و به همراه جریان خون به سراسر بدن، از جمله کبد و عضلات رفته، مقداری از آن جهت تولید انرژی مصرف می شود و مقداری نیز برای مصارف بعدی ذخیره می گردد. در یک فرد مبتلا به دیابت نیز مانند افراد سالم کربوهیدرات ها به قند های ساده تبدیل و وارد جریان خون می شوند، اما مشکلی که این بیماران با آن روبرو هستند آن است که گلوکز نمی تواند از خون وارد سلول ها شود. پس می توان نتیجه گرفت که مشکل اصلی در دیابت، عدم توانای بدن در استفاده از این مواد برای تولید انرژی است.محل تولید انسولین در بدن کجاست؟انسولین در پانکراس یا لوزالمعده (غده ای به طول ۱۵سانتیمتر در پشت معده) تولید می شود. لوزالمعده در افراد سالم، در طول شبانه روز مقادیر زیادی انسولین ترشح می کند، اما در افراد دیابتی، یا اصلأ انسولین تولید نمیشود و یا مقدار انسولین تولید شده برای بدن کافی نیست. در هر صورت، نتیجه آن است که قند وارد سلول ها نمی شود و مقدار آن در خون زیاد می شود و بدن قادر به تولید انرژی از قند نخواهد بود.لوزالمعده (پانکراس) در افراد دیابتی یا اصلأ انسولین تولید نمی شود و یا انسولین تولید شده برای بدن کافی نیست.نشانه های دیابت چیست؟دیابت غالبأ بیماری بی سر و صدا است. در واقع سطح نسبتأ بالای قند خون ۲۰۰-۱۸۰ mg/dlنشانه ای در بیمار ایجاد نمی کند و ممکن است برای ماه ها یا سال ها بدون علامت باشد.اما بدن در این مدت در معرض آسیب حاصل از افزایش قند خون قرار گرفته است.این امکان هم وجود دارد که در برخی از بیماران افزایش قندخون علائم زیر را ایجاد نماید:تکرر ادرار             کاهش وزن              تشنگی فراوانضعف و کاهش نیروی جسمی         دیر بهبود یافتن زخم ها و عفونتخطرات ناشی از افزایش قند خون کدامند؟اگر قند خون افزایش یابد، علاوه بر بروز افزایش قند خون، فرد دیابتی در معرض خطرات جدی دیگری هم قرار می گیرد. اگر قند خون به طو مستمر و طی سالیان متمادی بالا باشد با اثر بر عروق کوچک و و اعصاب، عوارض دیر رس دیابت در چشمها،کلیه ها و پاها بروز خواهد کرد. با حفظ قند خون در حد نزدیک به طبیعی می توان از بروز این عوارض پیشگیری کرد.مهمترین انواع دیابت کدام است؟دیابت نوع ۱:بیمارانی که مبتلا به دیابت نوع ۱هستند اغلب لاغرند و معمولأ در گروه سنی کودکان، نوجوانان و جوانان هستند. در بدن این افراد، یا اصلأ انسولین ساخته نمی شود و یا به مقدار ناچیز تولید می شود و برای جبران کمبود آن باید انسولین به بدن بیمار تزریق شود، این گروه حدود ۱۵-۱۰ درصد از کل بیماران دیابتی را تشکیل می دهند.دیابت غالبأ یک بیماری بی سر و صدا هست.دیابت نوع۲:اغلب بیماران مبتلا به این نوع از دیابت چاق و در سنین بالا هستند. این افراد می توانند مدت ها با تغذیه صحیح و کاهش وزن درمان شوند زیرا در بدن این نوع دیابتی ها، تا پیش از مراحل پیشرفته بیماری، انسولین به اندازه کافی ساخته می شود و در صورت کاهش وزن می توانند مدت ها بدون تزریق انسولین درمان شوند اما در برخی از این بیماران، برای مهار قند خون مصرف داروهای خوراکی و یا انسولین لازم است. مبتلایان به دیابت نوع ۲، ۹۰-۸۵ درصد از کل بیماران دیابتی را تشکیل می دهند. اغلب بیماران مبتلا به دیابت نوع دو، چاق و بالای چهل سال می باشند. عوامل خطر ساز ابتلا به دیابت نوع ۲ کدام است؟-        چاقی-        سابقه دیابت بارداری-        سن بالای چهل سال-        فشار خون بالا-        سابقه حمله قلبی و یا سکته مغزی-        مصرف دخانیات-        افزایش چربی های خون-        مصرف داروهایی مانند کورتون که سبب افزایش قند خون می شود.-        وجود سابقه خانوادگی دیابت نوع ۲ درمان دیابت نوع دو چگونه است؟دیابت نوع دو به خوبی قابل درمان است. خیلی وقت ها به واسطه تغییر شیوه زندگی که شامل رعایت برنامه غذایی معتدل و ورزش است درمان بیماری ممکن است.در مواقعی که تغییر عادات زندگی، غیر عملی یا بی اثر باشد، می توان از درمان دارویی استفاده کرد.  چرا باید وزن خود را کم کنید؟اضافه وزن حتی به مقدار کم، به خصوص اگر چربی در ناحیه شکم ذخیره شده باشد، خطر پیشرفت دیابت نوع دو، افزایش فشار خون و افزایش سطح کلسترول خون را دربر دارد. وزن مناسب و ساختار بدنی موزون می تواند از بروز این بیماری ها جلوگیری کند.برنامه غذایی صحیح چیست؟در هر وعده غذایی از کربوهیدرات های پیچیده استفاده کنیم. غذاهای نشاسته ای مانند نان (ترجیحأ سبوس دار)، غلات، میوه ها، سیب زمینی و برنج حاوی کربوهیدرات های پیچیده هستند. این مواد به عنوان سوخت به کار می روند و ما به خوردن آنها نیاز داریم. اما اگر این غذاها بیش از حد مصرف شوند ،به چربی تبدیل شده و باعث اضافه وزن می شوند.چاقی سبب افزایش مقاومت سلول های بدن و انسولین شده و در نتیجه باعث بروزبیماری دیابت یا تشدید آن می شود.

  • هر روز از مواد غذایی حاوی پروتئین مانند گوشت، مرغ، ماهی، تخم مرغ و پنیر استفاده نمائیم.
  • از سبزیها، مواد معدنی و ویتامینهایی که برای سلامت بدن ضروری هستند استفاده نمائیم.
  • از مصرف بیش از حد غذاهای شیرین پرهیز کنیم. این مواد مانند نوشابه ها، کیک ها، بیسکوئیت های شیرین، شکلات، عسل و آب میوه ها دارای مقادیر زیادی قند ساده هستند.
  • از مصرف غذاهای پر چربی پرهیز کنیم.این غذاها باعث افزایش وزن و کاهش توانایی بدن در استفاده موثر از انسولین می شوند.

فراورده های غذایی پر چربی عبارتند: کره، مارگارین، روغن ها، کره بادام زمینی و گوشت پر چرب. غذاهایی مانند سوسیس، پنیر، کیک، شکلات، بستنی، سیب زمینی سرخ شده و سس ها.چاقی سبب افزایش مقاومت سلول های بدن به انسولین و در نتیجه بروز بیماری دیابت و یا تشدید آن می شود.ورزش چه تاثیری در مهار دیابت دارد؟انجام فعالیتهای ورزشی منظم نقش اساسی در مهار دیابت دارد. ورزش، پاسخ دهی سلول های بدن به انسولین را افزایش می دهد، در نتیجه غلظت قند خون کاهش می یابد. پیاده روی، در صورتی که حداقل سه تا چهار بار در هفته و هر بار به مدت ۴۵ دقیقه انجام شود ورزش مناسبی برای شروع فعالیت بدنی است. می توانید به جای ۳۰دقیقه ورزش پیوسته، در طول روز  سه بار و هر بار ۱۰ دقیقه ورزش نمائید. بهترین زمان انجام ورزش ۱تا ۳ساعت بعد از صرف غذا است. بهتر است مدت و شدت فعالیت ورزشی خود را به تدریج افزایش دهید به یاد داشته باشد که عرق کردن بیش از حد، تنها آب بیشتری از بدن خارج می کند و مستقیمأ سبب کاهش چربی بدن شما نمی گردد، لذا به میزان کافی آب بنوشید تا جایگزین مایعی که حین  ورزش در اثر عرق کردن از بدن شما دفع شده است بشود. نوعی از فعالیت جسمی را انتخاب کنید که به شما شادابی می بخشد، زیرا در این صورت است که انگیزه فعالیت بدنی را حفظ خواهید کرد و به طور مرتب به آن ادامه خواهید داد.از بابت اثر گذاری بر میزان قند خون ،هیچ کدام از فعالیت های بدنی بر دیگری ارجعیت ندارد و علاقه و توانایی و امکانات شماست که میتواند نقش تعیین کننده داشته باشد. قبل از شروع هر نوع ورزش و یا فعالیت بدنی، حتمأ با پزشک خود در این مورد مشورت کنید و از یاد نبرید که اگر تا کنون فعالیت بدنی نداشته اید، نباید ناگهان، آن هم به مدت زیاد، فعالیت کنید. انجام فعالیت های ورزشی منظم ،نقش اساسی در مهار دیابت دارد. خود پایشی قند خون چیست؟یکی از وظایف بسیار مهم بیمار در درمان بیماری دیابت، سنجش قند خون توسط خود بیمار با استفاده از دستگاه گلوکومتر می باشد این روش به افراد دیابتی خصوصأ بیمارانی که انسولین تزریق می کنند و یا بیمارانی که قند خون مهار نشده ای دارند کمک می کند که نظارت دقیق تری بر وضعیت خویش اعمال کنند و مسئولیت بیشتری برای اداره امور خود بر عهده گیرند. اندازه گیری فواید فراوانی دارد. برای مثال اندازه گیری قند خون و۲ساعت بعد از صرف غذا به بیمار کمک میکند تا میزان تاثیر مصرف غذا بر قند خون را دریابد و از این آگاهی برای انتخاب وعده غذایی مناسب استفاده کند. همچنین میتوان با اندازه گیری منظم قند خون در زمان فعالیت، یا در زمان بیماری، میزان انسولین در یافتی را تنظیم کرده و بالاخره این که اندازه گیری منظم قند خون حس اعتماد به نفس را در بیمار افزایش می دهد زیرا در می یابد که توانسته از خود به خوبی مراقبت کند.مراحل اندازه گیری قند خون کدامند؟برای اندازه گیری قند خون با یک دستگاه  گلوکومتر:۱-     ابتدا دست ها را شسته و خشک نمائید.۲-     دستگاه گلوکومتر خود را حاضر کنید .هر دستگاهی تفاوت هایی جزئی با دستگاه های دیگر دارد. دستورالعمل و نحوه کار کردن با هر دستگاه را به دقت مطالعه نمایید. در ابتدا بهتر است  تحت نظر یک پرستار آموزش دهنده دیابت این کار را انجام دهید.۳-     محل مورد نظر برای خون گرفتن را مشخص کنید. برای این کار همیشه از یک نقطه ثابت استفاده نکنید بهتر است هر بار یک انگشت را انتخاب نمائید.۴-     سوزن و قلم چک کننده را آماده نمائید. قلم ها نیزمانند دستگاه های گلوکومتر، تفاوت هایی با هم دارد. دستورالعمل کار با قلم را خوانده و به دقت آن را اجرا کنید.۵-     پس از قرار دادن سوزن مخصوص در داخل قلم، آن را روی سطح کناری انگشت قرار داده و سپس ماشه اش را فشار دهید.۶-     با کمی فشار دادن سر انگشت، قطره خون خارج می شود. اگر خوب خارج نمی شود، دست خون را به طرف پائین گرفته و به آرامی انگشت را فشار دهید .۷-     قطره خون را روی نوار اندازه گیری قند قرار دهید و نوار را در محل اندازه گیری مخصوص خود روی دستگاه گذاشته و منتظر بمانید تا نتیجه روی صفحه دستگاه ظاهر شود.۸-     نتایج را در یک دفترچه ثبت نمائید.اندازه گیری قند خون توسط خود بیمار با دستگاه گلوکومتر، از وظایف بسیار مهم بیمار در مهار بیماری دیابت است.هیپوگلیسمی (کاهش قند خون) چیست؟هیپوگلیسمی به کاهش غلظت قند خون به کمتر از ۷۰ میلی گرم در دسی لیتر گفته می شود. بیمارانی که تحت درمان با انسولین یا برخی از قرض های خوراکی مانند گلی بن گلامید هستند ممکن است به این مشکل دچار شود. علائم کاهش قند خون شامل احساس عصبانیت ، ضعف و بیحالی، عرق سرد ومرطوب، تپش قلب، رنگ پریدگی، احساس گرسنگی بیش از حد، لرزش اندام ها، تاری دید و سر درد می باشد. اگر هیپوگلیسمی به موقع درمان نشود ،ممکن است خطراتی از جمله اختلال حواس، تشنج و بی هوشی به وجود آورد. هنگامی که قند به مقدار بسایر کم به مغز برسد، انسان دچار اختلال حواس و سرانجام بیهوشی می شود. البته اگر هیپوگلیسمی به موقع درمان شود هیچ عارضه ای بر جای نخواهد گذاشت.عوامل مختلف می توانند باعث بروز هیپوگلیسمی شوند از جمله:-        کم خوردن یا کم خوردن مواد غذایی حاوی کربوهیدرات-        فعالیت جسمی بیش از حد معمول،که همراه بامصرف غذای اضافی با کاهش میزان انسولین نباشد.-        تزریق زیاد انسولین یا مصرف قرص های خوراکی بیش از مقدار لازم.-        تهوع و استفراغ کاهش قند خون چگونه درمان میشود؟با احساس اولین علائم افت قند خون باید فورأ آن را درمان کرد. علائم اولیه شامل سر درد، تاری دید، عرق زیاد، لرزش اندام ها و احساس ولع به غذا هستند. هیچ گاه این فکر ا به خود راه ندهید که قند خون ، بدون مصرف مواد قندی،دوباره به حالت طبیعی بر می گردد همچنین در صورت شک به بروز هیپوگلیسمی از افزایش موقت قند خون در اثر مصرف مواد قندی هم نهراسید.اگر هیپوگلیسمی به موقع درمان نشود، ممکن است خطراتی از جمله  اختلال حواس ،تشنج و بیهوشی به وجود بیاورد.درهنگام بروز علائم ناشی از افت قند خون، در صورتی که دستگاه گلوکومتر در خانه دارید، قبل از شروع درمان هیپوگلیسمی، ابتدا قند خون خود را اندازه بگیرید.برای بالا بردن سریع قند خون باید یکی از موارد قندی سریع الاثر مانند موارد زیر را مصرف کنید:سه قطعه آب نبات – سه حبه قند – یک قاشق عسل – نصف لیوان آب میوه یا دیگر مایعات شیرینهمیشه باید یک ماده قندی سریع الاثر همراه خود داشته باشید .میزان نیاز هر فرد به مصرف مواد فوق با فرد دیگر متفاوت است . مواد قندی به صورت مایع (آب میوه ، آب قند و ...) سریع تر از مواد جامد (قند یا شکلات) قند خون را افزایش می دهند و برای درمان هیپوگلیسمی  مناسب ترند، بهتر است از مصرف غذایی پرچرب (مانند شکلات و پیراشکی) برای این منظور پرهیز نمایید.اگر هنگام شب به افت قند خون دچار شدید، غیر از مواد قندی سریع الاثر به اندازه حداقل ۲ واحد مواد قندی دیر جذب مثل (نان و پنیر، یک لیوان شیر و یک قطعه بیسکویت ، یک عدد میوه و ...) میل کنید تا به این وسیله از کاهش مجدد قند خون هنگام خواب جلوگیری شود. قانون ۱۵ :هرگاه دچار علائم افت قند خون شدید و یا دستگاه گلوکومتر قند خون شما را ۶۰ یا کمتر نشان داد ابتدا ۱۵ گرم کربوهیدرات سریع الاثر مانند یک لیوان آب با ۳ حبه قند یا نصف لیوان آب میوه مصرف کنید ۱۵ دقیقه صبر کنید. در اینجا دو حالت ممکن است اتفاق بیفتد، حالت اول این است که علائم افت قند خون برطرف شوند. حال می توانید مواد حاوی کربوهیدرات طولانی اثر مانند یک لقمه نان و پنیر مصرف کنید تا از افت قند خون مجدد جلوگیری شود.مواد قندی به صورت مایع مانند آب قند، سریع تر از مواد جامد مانند شکلات قند خون را افزایش می دهند و برای درمان هیپوگلیسمی مناسب ترند.اگر تا وعده غذایی اصلی بیشتر از یک ساعت باقی مانده بود باید یک میان وعده سبک هم مصرف نمایید.حالت دوم آن است که بعد از گذشت ۱۵ دقیقه همچنان علائم افت قند خون باقی بماند، در این صورت مجددا ۱۵ گرم کربوهیدرات مصرف کنید و ۱۵ دقیقه دیگر منتظر بمانید این کار را آن قدر ادامه دهید تا قند خون شما افزایش یابد. سپس اگر بیش از یک ساعت تا وعده غذایی اصلی تان باقی مانده است، میان وعده مصرف نمایید.همیشه باید یک ماده قندی سریع الاثر همراه خود داشته باشید.هایپرگلیسمی (افزایش قند خون) چیست ؟هایپرگلیسمی به افزایش بیش از حد غلظت خون گفته می شود. افزایش طولانی مدت قند خون سبب پیدایش عوارض مزمن در فرد دیابتی می گردد، بنابراین شما به عنوان یک فرد دیابتی باید قند خون خود را در محدوده طبیعی نگه دارید. علامت های افزایش قند خون معمولا زمانی پدید می آیند که قند خون فرد دیابتی به بیش از ۲۰۰ میلی گرم در دسی لیتر برسد. در چنین شرایطی ممکن است علامت هایی مانند تشنگی شدید، افزایش حجم و دفعات تخلیه ادرار، کاهش وزن و اشتهای بیش از حد معمول به وجود آیند .در این مواقع سعی کنید مقادیر زیادی مایعات بدون قند مصرف کنید و پس از اندازه گیری قند خون به پزشک مراجعه نمایید.   نوشته شده در تاريخ ۱۳٩٠/٤/٢۳توسط کیوان خدایارینظرات ( ۰) اثر ورزش در درمان بیماران دیابتیورزش دردرمان دیابت بسیار موثر است، زیرا نه تنها باعث پایین آوردن قند خون وکاهش مقاومت بدن به انسولین می شود، بلکه خطر بیماریهای قلبی عروقی ونیاز به دارو در دیابت نوع ۲(دیابت غیروابسته به انسولین) را کاهش می دهد. به طور خلاصه فوائد برنامه منظم ورزشی برای افراد دیابتی به صورت ذیل است: افزایش قدرت ماهیچه ها وآمادگی عضلانی . بهبود وضعیت روانی وایجاد اطمینان وآرامش روحی برای برخورد با مشکلات . کنترل وزن وتنظیم اشتها . افزایش حساسیت نسبت به انسولین ودر نتیجه کاهش نیاز به انسولین برای مصرف قند(انرژی) در عضله . کاهش میزان چربی های خون . کاهش فشار خون . محافظت از بیماری های قلبی، عروقی،پوکی استخوان والتهاب مفاصلنکات زیر رادر مورد ورزش مورد توجه قرار دهید:۱)بهترین زمان ورزش،۱تا۳ ساعت بعد از غذا است. ۲)برای اینکه ورزش بیشترین اثر را روی بدن شما داشته باشد،باید حداقل ۳تا۴بار درهفته وهربار۳۰دقیقه یابیشتر ورزش کنید.می توانید بجای ۳۰دقیقه ورزش پیوسته،درطول روز سه بار وهربار ۱۰دقیقه ورزش نمائید. ۳)ممکن است قبل ویا بعد از ورزش لازم باشد به منظور پیشگیری از افت قند خون(هیپوگلیسمی)،یک وعده کوچک بخورید.مقدار این میان وعده به سطح قند شما بستگی دارد. ۴)همیشه یک ماده غذایی حاوی کربوهیدرات مثل شکلات یا آب نبات همراه داشته باشید ودر صورتیکه علائم پایین افتادن قند خون(لرزش، عرق کردن،تپش قلب و...)پدید آمدند،آن را مصرف کنید. ۵)در افراد مبتلا به بیماری دیابت که انسولین یا داروهای کاهنده خون مصرف می کنند، کاهش قند خون مشکلی است که با ورزش پیش می آید. ۶)در دیابت نوع ۲، ورزش تا حدود زیادی باعث افزایش حساسیت سلولها نسبت به انسولین وکاهش مقاومت به انسولین می شود واز آنجایی که این حساسیت ایجاد شده به انسولین ۴۸ ساعت بعد از ورزش دوباره از بین میرود، لذا تکرار ورزش در دوره های منظم برای کاهش مقاومت به انسولین در دیابت نوع ۲ لازم است ۷) مدت وشد ت برنامه ورزشی خود را به تدریج (ونه ناگهانی)افزایش دهید تا بتوان آن را با غلظت گلوکز خون تنظیم نمایید . ۸)به میزان کافی آب بنوشید تا جایگزین مایعی که هنگام عرق کردن حین ورزش از شما دفع شده است، بشود. ۹)پس از ورزش پاهای خود را از نظر تاول یا قرمز شدگی به دقت معاینه کنید ودر صورت وجود نشانه های فوق با پزشکتان تماس بگیرید. ۱۰)تست قند خون قبل وبعد از ورزش،به تعیین نوع برنامه ورزشی شخص دیابتی بسیار کمک می کند ودر کل به ازای هر یک ساعت ورزش، خوردن ۱۵ گرم کربو هیدرات اضافه تر قبل وبعد از ورزش، احتیاج می شود برای ورزشهای شدیدتر ،۳۰گرم کربو هیدرات در هر یک ساعت ممکن است نیاز شود. ورزش با شدت متوسط ومدت کمتر از ۳۰ دقیقه ندرتاّ احتیاج به مصرف کربوهیدرات یا انسولین اضافه تر دارد ولی با این وجود اگر قند خون کمتر از ۱۰۰ میلی گرم در دسی لیتر باشد مصرف یک وعده غذا ی کوچک وکم حجم لازم است. ۱۱) درصورتیکه قندخون شما بالاتراز ۲۵۰mg/dlاست ودر ادرارشما کتون وجود دارد یا قندخون بالاتراز۳۰۰ mg/dlبدون دفع کتون دارید،ورزش نکنید زیرا دراین حالت نیاز شما به انسولین افزایش می یابد وممکن است قندخون بالا رود وشما را درمعرض خطر قرار دهد(خطرکمای دیابتی).نکته مهم: تحقیقات جدیدی که روی بیماران مستعد دیابت pre-diabetes(یعنی افرادیکه سطح گلوکز خونشان بالاترازحد طبیعی بوده اما هنوز درحدی نبوده که بعنوان دیابت فعال طبقه بندی شود.دراین افراد خطربروز دیابت خیلی زیاد است)انجام شده است،نشان داده است افرادی که حداقل ۱۵۰دقیقه درهفته (روزانه ۳۰دقیقه بمدت پنج روز)ورزش کرده اند وحداقل ۵-۷درصد وزن خود را ازدست داده اند،احتمال بروز دیابت نوع۲ را درخود بمقدار۵۸ درصد کاهش داده اند.ورزشهای سنگین یا طولانی می تواند موجب ترشح آدرنالین وهورمونهای دیگر شده که با اثرات انسولین مقابله کنند و موجب بالا رفتن گلوکز خون شما گردند. اگر در ورزشهای طولانی وسنگین شرکت می کنید، انسولین وداروهای خوراکی شما بایستی توسط پزشک تغییر داده شوند.   نوشته شده در تاريخ ۱۳٩٠/٤/٢۳توسط کیوان خدایارینظرات ( ۰) نکات مورد توجه در رابطه با تزریق انسولین در بیمار دیابتینکات مورد توجه در رابطه با تزریق صحیح انسولین در بیماران مبتلا به دیابتاندازه گیری دقیق قند خون اهمیت زیادی دارد .چنانچه انسولین به درستی تجویز شود،در یک فرد وابسته به انسولین به عنوان یک داروی نجاتبخش حیات عمل میکند ولی در صورت تجویز نادرست باعث بروز عوارضی میشود که از آسیب بافتی تا شوک انسولینی متغیر هستند. معمولا با تزریق دو بار یا بیشتر انسولین در روز میتوانقند خون بیمار را کنترل کرد.سرنگ انسولین : برای تزریق انسولین سرنگ های ۱۰۰ واحدی در دسترس هستند. بیماران می توانند با رعایت بهداشت فردی تا چهار بار از یک سرنگ انسولین استفاده کنند پس از تزریق برای استفاده مجدد از سرنگ، انسولین باقی مانده در آن را تخلیه کرده، سرپوش سوزن را در محل خود قرار داده و سرنگ را در یخچال نگهداری کنید.نگهداری انسولین: انسولین هرگز نباید منجمد شود یا در دمای بیش از ۲۷درجه سانتیگراد نگهداری گردد. انسولین را تا یک ماه می توان در حرارت اتاق نگهداری کرد. اگر در مدت یک ماه مصرف نشود باید در یخچال گذاشته شود، زیرا در غیر این صورت قدرت اثر خود را از دست خواهد داد.آماده سازی و تزریق انسولین: انسولین کدر و شیری رنگ را باید قبل از مصرف با برگرداندن آرام ویال و غلطاندن آن در بین دو دست کاملا مخلوط کنید و بیمار باید یاد بگیرد که چگونه انسولین را با مقدار صحیح درون سرنگ بکشد و همچنین ضمن استفاده از سرنگ شرایط استریل را رعایت نماید،هنگام گذاشتن سرپوش سوزن نکات ایمنی را رعایت کند و سرنگهای استفاده شده را در یک ظرف پلاستیکی محکم (ظرف خالی مواد شوینده) بیندازد.انتخاب و چرخش محل تزریق: استفاده مکرر از یک محل برای تزریق می تواند به مرور باعث آسیب  به بافت گردد. تغییرات بافتی حاصله می تواند باعث کاهش جذب انسولین گردد که به عدم کنترل بیماری می انجامد برای پیشگیری از بروز این مشکل، محل تزریق را به دقت انتخاب کرده و به طور منظم تغییر دهید و حتی الامکان از عضلاتی که فعالیت زیادی دارند استفاده نکنید زیرا کار شدید عضلانی سرعت جذب را افزایش می دهد .   خصوصیات محل های تزریق :                        ۱- به راحتی در دسترس باشند (ران، بازو ،شکم و باسن)                     ۲- حساسیت کمی به درد داشته باشند .                                              ۳-از نظر چشمی و لمسی طبیعی به نظر برسند.  تکنیکهای خود تزریقی : وسایلی که باید برای استفاده در منزل تهیه نمایید، شامل انسولین نسخه شده، پنبه و سرنگ های مورد تایید همراه با سوزن  می باشد. استفاده از الکل برای تمیز کردن پوست توصیه نمی شود .با یک دست پوست محل تزریق را بکشید و ناحیه وسیعی را با انگشتان بگیرید تا محل تزریق ثابت شود با دست دیگر سرنگ را مانند مداد بگیرید و سوزن را به طور عمودی وارد پوست کنید و پیستون را تا آخر فشار دهید.اگر قرار است دو نوع انسولین را در یک سرنگ مخلوط کنید ابتدا باید انسولین کریستال را بکشید.آموزش به بیمار :قبل از فعالیت و ورزش غذای کافی بخورید .وعده های غذایی را حذف نکنید.تقریبا هر ۵-۴ ساعت یک وعده غذایی یا غذای مختصر بخو رید .قند خون را به طور  مرتب کنترل کنید .بازوبند هویت پزشکی بپوشید .به طور منظم به پزشک مراجعه کنید .مقدار انسولین را فقط تحت نظر پزشک تغییر دهید .علائم شوک انسولین ودرمان آن که شامل موارد زیر است به اعضای خانواده و همکارانتان آموزش دهید :علائم : تعریق ، لرزش ، عصبانیت ، گرسنگی وضعفعلل : انسولین بیش از حد ، فعالیت شدید و نخوردن غذای کافیدرمان اولیه :۱۵-۱۰گرم قند ساده مثلا ۲تا۳ قرص گلوکز ساده .یک لوله ژل گلوکز .نیم یا یک فنجان اب میوهخوردن یک غذای مختصر پس از درمان اولیه شامل نشاسته وپروتئین مثل نان وپنیر. شیر ونان سوخاری یا نصف ساندویچ . عوارض انسولین درمانی :واکنش های حساسیتی موضعی به صورت قرمزی ، تورم ، درد، سفتی و کهیربه اندازه۴-۲سانتیمتر در محل تزریق .از بین رفتن بافت چربی زیر جلدی که به صورت فرورفتگی در پوست بروزمی کند .مقاومت به انسولین که شایع ترین علت آن چاقی است وبا کاهش وزن از بین میرود .بالا رفتن قند خون هنکام صبح که نیاز بیماران را به تزریق انسولین در ساعات اولیه روز افزایش می دهد این پدیده با تزریق انسولین NPHعصر قبل از شام رخ می دهد که برای پیشگیری از آن NPHعصر را قبل از خواب تزریق کنید .تهیه کننده: کیوان خدایاری                                  پای دیابتیافراد دیابتیمی تواند به سادگی از بیماریهای جدی پا  که منجر به قطع پا ویا انگشتان شود جلوگیری کند ، مراقبت از پا برای هر  دیابتی اهمیت فراوانی دارد، بویژه کسانی که ۱ ـ حس پایشان از بین رفته ؛ ۲- تغییر در شکل پا دارند؛   ۳- زخمها ویا ضایعاتی درپا دارند که بهبود  نمی یابد .آسیب به اعصاب پا موجب می شود که حس پا از دست برود وبیمار نتواند مثلا سنگریزه ای را در کفش خود حس کند وممکن است همین سنگریزه منجر به زخم پا شود . اگر کفش تنگ باشد وبه علت آن تاولی ایجاد شود، بیمار توانایی حس آن را ندارد و این قبیل زخمها می توانند منجر به قطع اندام شود . همواره باید قندخون با دقت کنترل شود وکنترل روزانه آن از مشکلات جدی پا جلوگیری می کند . برای جلوگیری از این مشکلات که ممکن است منجر به قطع پا شوند ، این متن چند توصیه ساه دارد :  ۱-      کنترل عوامل خطر ساز :قند، کلسترول ، وفشار خون را همواره باید در حد نرمال نگه داشت تا از قطع پا و یا همچنین مشکلات کلیه جلوگیری شود . همکاری با یک تیم مراقبت درمان‌،کیفیت زندگی بیمار را ارتقا می دهد . این تیم شامل : جراحان عروق، متخصص غدد داخلی، پرستار، راهنمای رژیم غذایی ، ارتوپد و…است که مشخص  می کنند : ۱- چه وقت باید کلسترول فشار خون و هموگلوبین A1Cرا اندازه گیری    کرد ؛ ۲- چگونه وچه  وقت قند خون را تست کرد ؛    ۳- بیمار غذاهایی مصر ف کند که چربی کم، فیبرغذایی زیاد، مانند میوه وسبزی باشد ؛ ۴- ورزش روزانه فراموش نشود؛       ۵ - سیگار نکشند ؛  ۶- برنامه مراقبت از پا را رعایت کند؛    ۷- سالانه یکبار پاها ،چشمها وکلیه ها چک شود .  ۲-    کنترل روزانه پاها :در پا ممکن است ضایعات جدی ایجاد شود، ولی چون احساس دردوجود ندارد ، پا را باید روزانه چک کرد که مبادا برش ، زخم ، نقاط قرمز، ورم ویا عفوت بین انگشتان وجود داشته باشد. باید زمان خاصی در روز (عصرها بهتر است) را به دیــدن دقـــــیق پا اختصــاص داد وسعی کرد آن جزء عادات روزانه شود اگر بیمار به دلیل پیری ویا ناتوانی   نمی تواند خم شود می تواند از آینه کمک بگیرد ویا از اعضای  خانواده اش بخواهد به او کمک کنند . ۳-  شستن روزانه پاها :پا باید در آب ولرم (ونه داغ) شسته شود. قبل از حمام ویا دوش گرفتن باید آب را امتحان کرد که مبادا خیلی داغ باشد. پاها بهتر است خشک شوند و بیمار مطمئن شود که بین انگشتان او هم خشک شده است (مبادا عفونت قارچی در پا ایجاد گردد) . ۴-  نرم نگه داشتن پوست پا :باید ژل، کرم و یا محلولی به پوست مالیده شود تا از خشکی پوست جلوگیری شود. باید از مالیدن کرم یا ژل بین انگشتان اجتناب کرد زیرا خود ممکن است ایجاد عفونت کند. ۵-     وجود میخچه و یا سفتی پوست کف پا :اگر در پا میخچه ایجاد شد ،باید با پزشک متخصص مشورت کرد تا بهترین درمان برای او پیدا شود . با اجازه پزشــــک می توان بعد حمـام یا دوش گرفتن از سنگ پا استفاده کرد ولی استفاده از تیغ، داروهای اسیدی سوزاننده که میخچه را حذف می کنند قدغن است ، زیرا خود موجب آسیب پوست می شوند   ۶- ناخن گرفتن هفتگی :بعداینکه پا شسته شد وخشک گردید می توان ناخن ها را گرفت .ناخن ها راباید عرضی ومستقیم گرفت وبه گرفتن ناخن درگوشه ها توجه کرد .اگر ناخن خوب دیده نمی شود یا ناخن ضخیم شده ویا زیر پوست رفته باید با جراح مشورت کرد . ۷ـ پوشیدن همیشگی کفش وجوراب :باید همواره بیمار دیابتی کفش وجوراب بپوشد ، زیرا ممکن است در هر قدم که گذاشته شود ، چیزی به پا آسیب برساند و پوشیدن جوراب وکفش  از ورم وزخم هم جلوگیری  می کند  و همچنین جورابهای تمــــــــیز   و  سفــــــید  استفاده شود واز پوشیدن جورابهایی که کش محکم دارند خودداری شود . هر بار پیش از پوشیدن کفشها باید داخل آن چک شود که مبادا چیزی در آن وجود داشته باشد که به پا آسیب برساند کفشهای بیمار از جنس چرم مرغوب بوده و ترجیحا دو جفت داشته باشد که صبح از یک جفت استفاده کند و بعدازظهر از جفتی دیگر ؛ و همچنین کفشها از نظر اندازه نه بزرگ باشند و نه کوچک . ۸- محافظت پا از سرما وگرما :باید درحمام و سونا هم کفش پوشید وبرای جلوگیری از آفتاب سوختگی در ساحل دریا پماد ضد آفتاب مالیده شود پا را باید از بخاری، رادیاتور وآتش هم دور نگه داشت . شبانه اگر هوا سرد است باید جورا ب پوشیده شود تا پا گرم بماند .در هوای سرد برای جلوگیری از سرمازدگی باید همواره پاراچک کرد . ۹- حفظ جریان خون پا :وقتی فرد روی صندلی می نشیند بهتر است زیر پایش چیزی بگذارد که بالاتر از سطح زمین باشد . دویا سه بار در روز انگشتان پا را برای ۵دقیقه حرکت دهد و زانو را بالا وپایین ببرد تا خون درساق پا و انگشتان بهتر جریان یابد. برای مدت طولانی نباید پایش را خم نگهدارد . چون سیگار میزان اکسیژن رسانی به سلولهای پا را کاهش می دهد. کشیدن سیگار برای افراد دیابتی ممنوع است . ۱۰ _ورزش :فرد دیابتی که حس اندام هایش دچار اشکال شده، باید از ورزشهای حرفه ای مثل پرش، دویدن و… اجتناب کند و ورزشهایی مثل شنا ، دوچرخه سواری که آسیبی به او نمی زنند، انجام دهد .ورزش علاوه بر اینکه موجب جریان بهتر خون در پا می شود به سلامتی وشادابی کمک می کند . کفشهای ورزشی انتخاب شده باید کاملا ً اندازه پا باشد واز پا محافظت کند